AĞIR METALLERİN SAPTANMASI
Ağır metallerin varlığını saptamak için saç ve idrardan alınan örneklerin özel yöntemlerle incelenmesi gerekmektedir. Saç yavaş gelişen bir doku olduğundan burada biriken ağır metallerin varlığını saptamak fikir verebilir. Unutulmamalıdır ki doğuştan gelen özellikleri nedeniyle otistik çocuklarda ağır metaller organ ve dokulardan atılamadığından dolayı birikmekte ve dolayısıyla kana karışmadıkları için saça ulaşamamaktadır. Bu nedenle normal çocuklardan alınan saç örneklerinde referans aralıklarda (normal düzeylerde) ağır metallere rastlanırken, otistik çocuklarda bu düzey ya çok düşüktür ya da hiç gözlenmemektedir. Aynı şekilde idrarda da ağır metallere rastlanamaz. Ancak DMSA gibi bir chelation ajanının uygun dozda verilmesini takiben en az 6 saat sonrasında alınan idrar örneklerinde toksik ağır metalleri saptamak mümkün olmaktadır (DMSA provocated urine toxic metal test). DMSA’nın uygun dozda ve ağız yolu ile verilmesini takiben 8 saat sonra alınan idrar örneğinde, yükselmiş kurşun, civa ve nikel düzeyleri görülmektedir.
BEYİN FONKSİYONEL HASARININ ARAŞTIRILMASI
Beynin kan dolaşımına ve fonksiyon düzeyine bağlı olarak görüntüleme olanağı sağlayan bir görüntüleme yöntemi olan “Beyin Perfüzyon SPECT” ile yapılan araştırmalarla beyindeki fonksiyonel hasar saptanabilmektedir. Bu yöntem ile otistik çocuklarda özellikle konuşma ve algılamayı kontrol eden merkezlerin bulunduğu temporal bölgelerin azalmış aktivite gösterdiğini tüm olgularda saptamış bulunmaktayım. Bu durum bu çocukların neden konuşamadıkları veya konuşmakta zorlandıkları hakkında fikir vermektedir.
Ancak burada daha önemli olan konu azalmış fonksiyona sahip bu alanın düzelebilir, geri kazanılabilir özelliğe sahip olup olmadığının araştırılmasıdır.
Bu aşamada “Manyetik Rezonans Görüntüleme” ile yapılacak ikinci bir değerlendirme, eğer kalıcı bir hasar var ise bu hasarı belirleyebilmektedir.
Eğer Manyetik Rezonans Görüntüleme ile yapılan değerlendirmede herhangi bir hasar saptanmaz ise bu durumda Beyin Perfüzyon SPECT ile saptanan azalmış fonksiyona sahip alanların düzelebilir yani geri kazanılabilir özelliğe sahip olduğu sonucu ortaya çıkar.
TOKSİK AĞIR METALLERİN VÜCUTTAN ATILMASI (CHELATION)
Chelation tedavisi, kısaca civa, kurşun, arsenik ve benzeri toksik ağır metallerin vücuttan atılmasının sağlanması olarak özetlenebilir. Bu tedavi sadece ağır metallerden etkilenen ve bu tedavinin uygulanabileceği özelliklere sahip (yani böbrek ve karaciğer hastalığı olmayan) çocuklara önerilebilir. Chelation her otistik çocuğa uygulanabilecek bir tedavi yöntemi olmadığı gibi, deneyimli ve yetkin olmayan kişilerce uygulandığında ciddi zararlar verebilir. Bu tedavi öncesinde mutlaka bu tedaviye gerek olduğu kanıtlanmalıdır.
Chelation tedavisi için en çok tercih edilmesi gereken chelation ajanı DMSA olmalıdır. DMSA’nın (dimerkaptosüksinik asit) geniş bir yelpazedeki zehirli metalleri (kurşun, civa, arsenik, kalay, nikel ve antimon) bağladığı ve vücuttan attığı ispat edilmiştir.
FAYDALI ELEMENTLERİN TAKİBİ
Çoğunlukla bağırsaktan emilimin yetersiz olması veya diğer yeterince anlaşılamamış faktörlerden dolayı otistik çocuklarda genellikle pek çok mineralin eksikliği söz konusudur.
Bunlar arasında ilk sırada çinko ve selenyum eksikliği sayılabilir. Ayrıca magnezyum, molibden, manganez, krom ve vanadyum da çoğunlukla eksiktir.
Otistik çocuklarda çinko seviyesinin düşük düzeyde olmasının sıklıkla gözlendiğini söylemiştik. DMSA ile yapılan chelation tedavisi esnasında çinko boşaltımı hemen hemen iki kat artmaktadır. Bu nedenle çinko seviyesi tedavi öncesi ve esnasında izlenmeli ve normal seviyeyi koruyabilmek için çinko takviyesi yapılmalıdır.
DMSA demir, kalsiyum ve magnezyum boşaltımını etkilemezken bakır boşaltımını artırmaktadır. Bakır, otistik çocuklarda genellikle fazladır, bu yüzden bu atılım faydalıdır ancak bakır seviyesi tedavi öncesi ve esnasında yine de takip edilmelidir.
ÇETİN ÖZBEY
